Yapay Zeka Politikası

TRK Dergisi’nde yayımlanan makalelerde üretken yapay zekâ (ÜYZ) araçlarının kullanımı etik, şeffaf ve sorumlu bir çerçevede yürütülmelidir. Bu politika; yazarlar, editörler ve hakemler için üretken yapay zekâ destekli araçların kullanım sınırlarını belirlemeyi amaçlamaktadır.

Dergimiz, üretken yapay zekâ teknolojilerinin akademik yayın süreçlerinde kullanımına ilişkin olarak COPE (Committee on Publication Ethics) ve ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tarafından belirlenen etik ilkeleri esas almaktadır. Üretken yapay zekâ araçları akademik veya bilimsel çalışmalarda yazar olarak gösterilemez ve yazarlık statüsüne sahip değildir. Bilimsel yayınlar araştırmacının özgün fikri, yöntemi ve bulgularına dayanmalıdır.

Üretken yapay zekâ araçları, makale hazırlama sürecinde yalnızca dil düzenleme, yazım denetimi veya teknik iyileştirme amacıyla kullanılabilir. Bu durumda ilgili kullanım makale içinde açık şekilde beyan edilmelidir.

Görsel İçeriklerde Yapay Zekâ Kullanımı

Telif hakkı ve etik sorumluluklara ilişkin devam eden yasal belirsizlikler nedeniyle üretken yapay zekâ ile oluşturulan görsellerin kullanımı genel olarak önerilmez. Ancak aşağıdaki durumlarda kullanılmasına izin verilebilir:

Yapay zekâ üzerine yapılan araştırmalarda doğrudan referans niteliği taşıyan görseller.
Bu durumda görselin altında şu şekilde bir açıklama yer almalıdır:

Örnek:
Not: Görsel, üretken yapay zekâ sistemi (DALL·E, OpenAI, 2026) kullanılarak oluşturulmuştur.

Ayrıca bu açıklama makale içerisinde kaynakça bölümünden önce ayrıntılı biçimde belirtilmelidir.

Yazarlar İçin Yapay Zekâ Kullanım İlkeleri

Yazarlar üretken yapay zekâ araçlarını yalnızca destekleyici amaçlarla kullanabilir. Bu kapsamda:

Makalenin bilimsel içeriği, analizleri ve sonuçları tamamen yazarlara aittir.
Özgün fikir üretme, araştırma tasarımı ve hipotez geliştirme sorumluluğu yazarlara aittir.
Bulguların yorumlanması, tartışma ve sonuç çıkarma süreçleri üretken yapay zekâya bırakılamaz.
ÜYZ sistemleri yazar olarak gösterilemez.
Yapay zekâ kullanımı söz konusu ise makale içerisinde açık ve şeffaf biçimde beyan edilmelidir.
Yapay zekâ tarafından üretilen içeriğin doğruluğu ve etik uygunluğu konusunda nihai sorumluluk yazarlara aittir.
Gizli hasta verileri, etik kurul izni gerektiren veriler veya telif hakkına tabi materyaller ÜYZ sistemlerine yüklenemez.

Editörler İçin Yapay Zekâ Kullanım İlkeleri

Editörler, ön değerlendirme süreçlerinde sınırlı ölçüde üretken yapay zekâ destekli araçlardan yararlanabilir. Bu kullanım:

dil kalitesinin kontrolü,
teknik düzenleme,
benzerlik analizine yardımcı araçlar

gibi sınırlı amaçlarla gerçekleştirilebilir. Ancak editoryal kararlar yalnızca editörler tarafından verilir. Gizli veri niteliğindeki makale içerikleri üretken yapay zekâ sistemlerine yüklenemez.

Hakemler İçin Yapay Zekâ Kullanım İlkeleri

Hakemler değerlendirme sürecinde kendilerine gönderilen makale içeriklerini herhangi bir üretken yapay zekâ sistemine yükleyemezler. Bu durum veri gizliliği ve yayın etiği ihlali oluşturur.

Hakemler yalnızca kendi yazdıkları hakem raporlarının dil düzenlemesi amacıyla yapay zekâ araçlarından yararlanabilir. Hakem raporlarının bilimsel içeriği tamamen hakemin sorumluluğundadır.

İhlal Durumları ve Yaptırımlar

Yapay zekâ kullanımına ilişkin beyanın yapılmaması, eksik veya yanıltıcı beyanda bulunulması ya da bu politika kapsamında yasaklanan kullanım biçimlerinin tespit edilmesi durumunda etik ihlal oluşur.

Bu durumda aşağıdaki yaptırımlardan biri veya birkaçı uygulanabilir:

Makalenin değerlendirme sürecinde reddedilmesi
Yayınlanmış makalenin geri çekilmesi
Yazar hakkında editoryal yasak uygulanması
Gerekli durumlarda ilgili kurumlara bildirim yapılması